AI-chatbots negeren lokale partijen bij stemadvies

In dit artikel:

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) concludeert uit recent onderzoek dat AI-chatbots vrijwel nooit lokale partijen aanraden bij vragen om een stemadvies voor de gemeenteraadsverkiezingen. In minder dan 1% van de gevallen waarin een chatbot een eerste voorkeur noemde, ging het om een specifieke lokale partij, terwijl lokale partijen bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen ruim 30% van de stemmen haalden. AP-voorzitter Aleid Wolfsen waarschuwt dat dit een vertekend beeld van het politieke landschap oplevert; hij overhandigde het rapport donderdag aan minister Pieter Heerma.

Voorgestelde oorzaken zijn technische en datagerelateerd: chatbots zijn vooral getraind op grootschalige internetdata waarin lokale partijen weinig voorkomen en waarover vaak minder volledige of actuele informatie beschikbaar is. Ondanks dat AI-systemen volgens de AP niet geschikt zijn als stemhulp, gaven de onderzochte chatbots toch in 93% van de verzoeken een advies; drie van de vijf systemen deden dat vrijwel altijd als er expliciet om werd gevraagd. Soms begonnen chatbots met de melding dat er onvoldoende informatie was, maar leverden alsnog een advies na online zoeken. Ook gebruikten sommige systemen irrelevante gegevens, zoals de woonplaats van de kiezer.

De AP herhaalt haar oproep aan aanbieders om maatregelen te nemen zodat chatbots niet gebruikt kunnen worden voor stemadvies. Onder de Europese AI-verordening gelden AI-toepassingen die stemgedrag beïnvloeden als ‘hoogrisico’ en vallen zij onder strenge regels. Burgers wordt afgeraden chatbots te raadplegen voor politieke keuzes; betrouwbare alternatieven zijn klassieke stemhulpen (StemWijzer, Kieskompas), nieuwsmedia en partijprogramma’s.