AP: AI-Impactbarometer kleurt rood, actie is noodzakelijk
In dit artikel:
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) dringt er bij het nieuwe kabinet op aan snel werk te maken van de uitvoering en het toezicht op de AI-regels. In de zesde Rapportage AI & Algoritmes Nederland (RAN) waarschuwt de toezichthouder dat organisaties, burgers en handhavers dringend meer duidelijkheid nodig hebben: de regels gelden al en de risico’s nemen toe.
De AP signaleert meerdere concrete tekortkomingen: te weinig voortgang bij het opzetten van toezicht en standaarden, onvolledige of foutieve registratie van systemen door overheden en te weinig zicht op incidenten. Voorzitter Aleid Wolfsen waarschuwt bovendien dat ondanks de lessen uit het toeslagenschandaal opvolging ontbreekt: “Wie een nieuw schandaal wil voorkomen, moet nú handelen.”
Specifieke zorgen zijn dat sommige partijen AI-systemen als “gewone algoritmes” wegzetten om onder de AI-verordening uit te komen. Een voorbeeld is OxRec, gebruikt bij recidive-inschatting door reclassering; hoewel het feitelijk om een AI-systeem gaat, stond het gemarkeerd als algoritme. De AP meldt dat wekelijks systemen verkeerd worden geregistreerd, wat de risico’s voor mensen vergroot.
De rapportage noemt ook actuele incidenten en dreigingen: de wildgroei aan AI-stemwijzers, Grok‑incidenten waarbij bijna echte naaktbeelden van willekeurige personen konden worden gemaakt, de explosie van deepfakes, AI-gestuurde fraude en psychische schade door chatbots. Daarnaast blijven AI-beveiligingsmaatregelen achter bij technologische ontwikkelingen.
Werkgevers gebruiken AI steeds vaker bij werving en selectie; die toepassingen zijn volgens de Europese AI-verordening hoogrisico en moeten vanaf augustus 2026 aan strenge eisen voldoen. Praktijktesten tonen echter aan dat transparantie en uitlegbaarheid vaak ontbreken, waardoor kandidaten geen reëel verweer of inzicht hebben in beslissingen.
De AP benadrukt dat de AI-verordening bedoeld is om betrouwbare AI te bevorderen — veilig, grondrechtenrespecterend en innovatievriendelijk — maar waarschuwt dat besluiteloosheid en gebrekkige handhaving die doelen in gevaar brengen. De toezichthouder roept op tot spoedige inrichting van toezicht, betere standaarden en striktere naleving om schade en nieuwe schandalen te voorkomen.