Consumentenstichting SMC: Snapchat houdt verslavend ontwerp in stand

In dit artikel:

Stichting Massaschade & Consument (SMC) heeft Snap, het moederbedrijf van Snapchat, gedagvaard bij de rechtbank Amsterdam. De stichting verwijt het bedrijf dat Snapchat bewust zo is ontworpen dat gebruikers de app vaak en langdurig blijven openen. Het is de eerste Nederlandse rechtszaak waarin een rechter zich over het verslavende ontwerp van een sociale app moet buigen.

Snapchat heeft in Nederland ruim zes miljoen actieve gebruikers en bereikt meer dan 90 procent van de 13- tot 24-jarigen. Volgens SMC versterken functies als verdwijnende berichten, dagelijkse streaks, de snapscore, vriend-emoji’s, autoplay en gerichte meldingen de angst om iets te missen. Vooral streaks zouden gebruikers belonen als zij dagelijks berichten sturen en benadelen wanneer zij een dag overslaan.

De stichting stelt dat verslavend gebruik geen onbedoeld neveneffect is, maar onderdeel van Snaps verdienmodel. Die claim wordt volgens SMC ondersteund door openbaar geworden Amerikaanse documenten, waarin topman Evan Spiegel erkent dat streaks angst kunnen oproepen en medewerkers spreken over onbedoeld verslavende en ongezonde functies. Ook zou Snap in een Europees risicorapport de verslavingsrisico’s van sociale apps voor tieners erkennen, maar de eigen specifieke functies niet noemen.

SMC vraagt de rechter om Snap te verplichten de genoemde functies standaard uit te schakelen totdat gebruikers ze zelf activeren. Snap zou vervolgens hun keuzes moeten respecteren, zonder terughaalnotificaties of nadelen voor mensen die de app minder gebruiken. Voor jongere gebruikers zouden strengere regels moeten gelden. Daarnaast eist de stichting namens gebruikers een vergoeding van 425 tot 1.850 euro, afhankelijk van leeftijd en gebruiksintensiteit.

Snap kreeg vooraf de mogelijkheid het ontwerp vrijwillig aan te passen, maar deed dat volgens SMC niet. De eerste zitting wordt over ongeveer drie maanden verwacht. De zaak volgt op vergelijkbare procedures in onder meer de Verenigde Staten en op een recente schikking waarbij Meta beloofde Facebook en Instagram voor minderjarigen aan te passen.