Die aanbestedingen? Die hebben we aan onszelf te danken.

In dit artikel:

Pitches en aanbestedingen zijn volgens de auteur niet alleen bij de overheid ingeburgerd, maar in de hele ontwerpwereld. Bij aanbestedingen en minicompetities wordt vaak al onbetaald ontwerpwerk gevraagd voordat opdrachtgever en bureau inhoudelijk met elkaar hebben gesproken.

Dat opdrachtgevers dit normaal vinden, blijkt uit het jaarlijkse What Clients Think-onderzoek: 97 procent noemt een pitch de beste methode voor belangrijke, strategische projecten. Dat percentage is in twaalf jaar nooit onder de 96 procent gekomen. Bedrijven vragen vooral pitches voor strategisch werk; overheidsorganisaties doen dat ook voor uitvoerende opdrachten. In beide gevallen schuilt dezelfde aanname: de waarde van ontwerp zou aan het uiteindelijke resultaat kunnen worden afgelezen.

De auteur stelt dat ontwerpers daar zelf mede verantwoordelijk voor zijn. Zij laten klanten vooral eindproducten zien, in plaats van uit te leggen hoe breed het vak is. Ontwerp kan variëren van vormgeving binnen bestaande kaders tot strategisch ontwerp, waarbij wordt onderzocht welke rol design kan spelen in het behalen van organisatiedoelen. Wanneer opdrachtgevers vooral het resultaat zien, kunnen zij ontwerp gaan beschouwen als slechts een cosmetische verbetering.

Ook designcongressen versterken dat beeld vaak met spectaculaire showcases. Inhoudelijke uitzonderingen zijn er wel, zoals POV Budapest en de Information Design Conference in Hilversum, waar het gesprek over het vak centraal staat. Volgens de auteur moeten ontwerpers vaker hun werkwijze en strategische waarde zichtbaar maken, zodat opdrachtgevers pitches beter kunnen beoordelen.