ING: Nederlandse Industrie laat nog altijd veel AI-kansen liggen
In dit artikel:
ING Research toont dat de Nederlandse maakindustrie in 2025 wel vaker AI inzet dan andere binnenlandse sectoren, maar niet in het tempo dat nodig is om internationaal bij te blijven. Slechts ongeveer één op de vijf producenten gebruikt daadwerkelijk AI; onder bedrijven met 10 of meer werknemers is dat aandeel hoger (ongeveer 29%), maar nog steeds lager dan in buurlanden zoals België en Denemarken (bijna 40%). Ook het aandeel industriële grootgebruikers (drie of meer AI-toepassingen) is in Nederland met circa 11% kleiner dan in sommige Noordwest-Europese concurrenten (rond 17%).
Een belangrijke bottleneck is de slechte ontwikkeling van softwarekapitaal: de reële waarde van industrieel softwarebezit daalde tussen 2019 en 2024 met 7,5%, terwijl de landelijke softwarevoorraad juist met 8,5% groeide. Jaarlijkse software-investeringen stegen gemiddeld maar 2% per jaar, ruim minder dan de totale investeringsgroei in de industrie. Dat remt de mogelijkheden om AI op grotere schaal productiviteitsvoordelen te laten opleveren.
Academisch bewijs wijst erop dat AI de jaarlijkse productiviteitsgroei per werknemer met maximaal circa 3 procentpunt kan verhogen; bedrijven die AI implementeren presteren op middellange termijn vaak beter in productiviteit en marktaandeel. In de praktijk nemen AI-toepassingen in fabrieken toe — van machine- en deep learning voor kwaliteitscontrole tot AI-gestuurde instelling van machines die omsteltijden inkorten — maar het grootste rendement zit volgens ING niet per se in de kernproductie (die al sterk geautomatiseerd is) maar in omliggende processen: logistiek, service, contentcreatie, marketing, HR, IT, finance en legal.
Om die winst te verzilveren, is meer en slimmer software-investeren nodig en een stevige data-infrastructuur: processen inzichtelijk maken, data opschonen en IT en OT koppelen. Dat maakt autonome, flexibeler geproduceerde 'high-mix, low-volume'-orders haalbaar en helpt het personeelstekort op te vangen. Conclusie: zonder een ommekeer in softwarebestedingen en betere datakoppelingen loopt de Nederlandse industrie het risico productiviteitskansen te missen en terrein te verliezen ten opzichte van Europese koplopers.