Notificaties uitzetten vermindert smartphonegebruik niet

In dit artikel:

Cynthia Dekker (communicatiewetenschapper, UvA) promoveert op 26 mei op onderzoek naar hoe ontwerpkeuzes van smartphones en sociale media bijdragen aan overmatig gebruik en of digitale-welzijnsfuncties daartegen helpen. In meerdere experimentele studies onderzocht ze meldingen, schermtijdlimieten en gepersonaliseerde feeds.

Wanneer deelnemers een week lang alle smartphonemeldingen volledig uitschakelden — geen geluiden, banners of vergrendelingsmeldingen — veranderde hun gedrag nauwelijks: ze pakten hun telefoon gemiddeld nog steeds 85 keer per dag en gebruikten hem ongeveer 5 uur per dag. Wel nam het gevoel toe dat ze iets misten. Bij TikTok had het uitzetten van de gepersonaliseerde “For You”-feed wél effect op gebruik: mensen openden de app minder vaak en dachten er minder aan, maar vonden de app veel minder aantrekkelijk; ongeveer 90% wilde terug naar gepersonaliseerde aanbevelingen.

Dekker onderscheidt objectieve schermtijd van “perceived overuse” — het gevoel dat je te veel tijd besteedt — en wijst erop dat maatschappelijke normen meespelen in dat oordeel. Ze concludeert dat huidige oplossingen vaak te zwart-wit zijn en dat gebruikers een afweging maken tussen controle en plezier. Europese regelgeving dwingt platforms tot meer keuzes voor gebruikers, maar praktische tools blijven onvolmaakt.