Retail media is een oogstmachine. Maar wie zaait er nog?

vrijdag, 20 november 2026 (07:15) - Marketingfacts

In dit artikel:

Retail media groeit snel, maar merken financieren die groei steeds vaker met budgetten die vroeger voor langetermijn-merkopbouw werden gebruikt. IAB Europe verwacht dat de Europese markt stijgt van 20,8 miljard euro in 2026 naar 24,9 miljard euro in 2027. Wereldwijd lopen de bestedingen volgens WARC dit jaar op tot ruim 200 miljard dollar.

Uit onderzoek van IAB Europe blijkt dat ongeveer zes op de tien merken en bureaus retail media mede betalen uit merkbudgetten. Ook uit de NielsenIQ Outlook blijkt de verschuiving: 67 procent van ruim 250 ondervraagde CMO’s wil komend jaar meer in retail media investeren, terwijl het aandeel CMO’s dat minstens 60 procent van het budget aan langetermijn-merkopbouw besteedt, daalde van 59 naar 55 procent. De steun van CEO’s en CFO’s voor zulke investeringen zakte bovendien van 80 naar 69 procent.

Vooral Europese marketeers richten zich sterk op de korte termijn. In Nielsen’s wereldwijde onderzoek noemt 59 procent van de Europese respondenten omzetgroei de belangrijkste prioriteit, tegenover 37 procent die merkbekendheid vooropzet. Volgens WARC is retail media effectief in het omzetten van bestaande koopintentie, maar veel minder geschikt om op lange termijn merkvoorkeur op te bouwen. Het kanaal oogst dus vooral de vraag die al bestaat.

Dat onderscheid is belangrijk, omdat merkopbouw en activatie verschillende effecten hebben. Onderzoek van Les Binet en Peter Field wijst op een grove ideale verdeling van 60 procent merkopbouw en 40 procent activatie, al verschilt die per categorie. Activatie zorgt vooral voor een korte verkoopimpuls, terwijl merkopbouw trager werkt maar langer doorwerkt. Nielsen stelt bovendien dat het langetermijneffect van media, vooral hoger in de funnel, soms twee keer zo groot is als het directe effect. Promoties leveren op lange termijn ongeveer de helft op van mediabestedingen.

Stoppen met merkcommunicatie kan daardoor duur uitpakken. Volgens Nielsen verliest een merk per kwartaal zonder reclame ongeveer 2 procent van zijn toekomstige omzet. Na een langere onderbreking kan het drie tot vijf jaar duren om het merk opnieuw op te bouwen. Ook het koopmoment zelf is geen voldoende basis voor merkstrategie: volgens John Dawes van het Ehrenberg-Bass Institute is op ieder moment maar een klein deel van de potentiële klanten daadwerkelijk aan het kopen. Wie alleen rond de aankoop communiceert, bereikt dus slechts een fractie van de markt.

Dat is extra riskant voor premiummerken, waarvan de meerprijs vaak wordt verklaard door zaken als kwaliteit, herkomst, duurzaamheid, reparatiemogelijkheden en ontwerp. In de winkel kan een verkoper dat verhaal vertellen, maar de retailer beheert de klantrelatie, de data en het beslissende aankoopmoment. Een analyse van NIQ bij een Europese levensmiddelenproducent illustreert het verschil: 20 procent van de omzet hing samen met merkwaarde, tegenover 11 procent voor promoties en 3 procent voor retail media. Die cijfers zijn niet zonder meer naar andere sectoren te vertalen, maar tonen wel wat er verloren kan gaan als merkwaarde wordt ingeruild voor directe verkoop.

Bovendien begint de keuze steeds vaker vóór het winkelbezoek, via zoekmachines en AI-assistenten. Analyses van Seer Interactive en Pew Research laten zien dat AI-samenvattingen de doorklikratio naar gewone zoekresultaten verlagen. Merken die wél in zo’n samenvatting worden genoemd, krijgen volgens Seer 35 procent meer organische doorkliks dan merken die alleen lager op de resultatenpagina staan. De onderzoekers waarschuwen dat dit geen bewezen oorzaak-gevolgrelatie is: sterke merken kunnen simpelweg vaker worden genoemd. Wel is duidelijk dat AI zich baseert op onafhankelijke reviews, journalistieke artikelen, fora en video’s. Merken die daar niet geloofwaardig aanwezig zijn, kunnen al uit beeld verdwijnen voordat een consument een winkel binnenstapt.

De conclusie is niet dat retail media of fysieke winkels overbodig zijn. Winkels blijven belangrijk voor pasvorm, advies en vertrouwen, zeker bij schoenen, fietsen en technische kleding. Retail is echter het sluitstuk van de funnel, niet de volledige funnel. Merken zouden daarom de verhouding tussen merkopbouw en activatie expliciet moeten bepalen, investeren in onafhankelijke geloofwaardigheid en content maken die zowel merk als retailer ondersteunt. Ook moeten ze naast ROAS zaken meten als merkbekendheid, share of search en zichtbaarheid in AI-antwoorden. Omdat slechts 23 procent van de Europese marketeers mediabestedingen integraal over kanalen heen meet, beloont het huidige dashboard vaak alleen de laatste klik. De aankoop wordt in het schap afgerond, maar de voorkeur wordt meestal veel eerder gevormd.

BEKIJK OOK:

Vandaag Inside: Valentijn Driessen over terugkeer Maurice Steijn bij ADO Den Haag: 'Gevaarlijke keuze!'