Too little, too late? Het nieuwe Beroeps- en Opleidingsprofiel Beeldende Kunst & Design

In dit artikel:

De opkomst van AI zet niet alleen advocaten, softwareontwikkelaars en consultants onder druk, maar dwingt ook de Nederlandse ontwerpopleidingen tot herbezinning. In een nieuwe landelijke profielschets voor Beeldende Kunst & Design uit 2025 wordt duidelijk dat de rol van de ontwerper verschuift: weg van de autonome maker, steeds meer naar iemand die samenwerkt, processen begeleidt, strategie ontwikkelt en opereert binnen grotere maatschappelijke en organisatorische verbanden.

De auteur ziet daarin veel goeds, omdat opleidingen nu expliciet inzetten op systemisch denken, multidisciplinaire samenwerking, ondernemerschap en het werken in teams. Maar volgens hem mist het profiel een cruciale laag: studenten leren nog te weinig hoe organisaties echt functioneren. Kennis van besluitvorming, interne machtsverhoudingen, draagvlak creëren, omgaan met bestuurders en verandering begeleiden komt nauwelijks aan bod, terwijl ontwerpers juist steeds vaker terechtkomen bij overheden, zorginstellingen, corporates en innovatieprogramma’s.

Daarmee ontstaat een kloof tussen opleiding en praktijk. Industriële ontwerpers en studenten van technische universiteiten lijken makkelijker hun weg te vinden in organisaties, mede doordat daar complexe vraagstukken en onderzoek centraal staan. Ook CMD-opleidingen sluiten beter aan op samenwerking met opdrachtgevers en gebruikers. Kunstacademies leggen daarentegen vooral de nadruk op de ontwikkeling van de eigen signatuur van de ontwerper. De auteur pleit daarom voor onderwijs dat niet alleen vakmanschap, maar ook organisatiebegrip en invloed uitoefenen binnen systemen centraal zet. Zijn slotvraag is scherp: is de vernieuwing in het onderwijs snel genoeg nu AI het beroep al ingrijpend verandert?