TV 75 jaar oud, maar medium is totaal veranderd

In dit artikel:

Op 2 oktober 1951 vond vanuit Bussum de eerste reguliere Nederlandse televisie-uitzending plaats. Er waren toen slechts ongeveer 500 televisietoestellen, die bovendien twee tot drie modale maandlonen kostten. Veel mensen bekeken de uitzending daarom samen in cafés, bij familie of voor winkeletalages. Ook de koninklijke familie keek mee vanuit paleis Soestdijk. In Hotel De Rozenboom werden genodigden opgevangen met twaalf ontvangsttoestellen.

Nederland liep internationaal achter met televisie. Philips experimenteerde al sinds 1935 met beeldtransmissie, maar de Tweede Wereldoorlog en de terughoudendheid van de overheid vertraagden de introductie. Premier Willem Drees vreesde dat televisie mensen tot luxe-uitgaven zou verleiden tijdens de wederopbouw en zag daarnaast een bedreiging voor de filmindustrie. Philips drong daarom stevig aan op uitzendingen in eigen land. Uiteindelijk begon Nederland in 1951 met slechts drie uur televisie per week.

Volgens oud-beeldtechnicus Jan de Vries werd televisie vooral populair dankzij reportages op locatie. Studio-uitzendingen spraken het publiek aanvankelijk weinig aan en de techniek was kwetsbaar. Zo moest een vroege kerkuitzending vanuit Blaricum worden afgelast omdat de straalzender Lopik niet kon bereiken.

Vijfenzeventig jaar later zijn er naar schatting 12,5 miljoen televisietoestellen in Nederland. De schermen zijn veel groter geworden: 55 tot 65 inch is inmiddels een gangbaar formaat. Tegelijkertijd kijken mensen steeds minder naar traditionele zenders. In 2025 bedroeg de gemiddelde kijktijd naar lineaire en uitgestelde televisie 118 minuten per dag, tegenover 129 minuten in 2024. In de eerste helft van 2026 daalde dat verder met 2,3 procent tot 117 minuten.

Streamingdiensten als Netflix en Videoland zijn de belangrijkste concurrenten. Ongeveer 74 procent van alle video-on-demand wordt nog altijd op het grote televisiescherm bekeken. Huishoudens hebben gemiddeld 3,5 betaalde streamingabonnementen en geven daar maandelijks circa 30 tot 80 euro aan uit. Door stijgende prijzen ervaart ongeveer 60 procent van de Nederlanders abonnementsmoeheid; veel mensen wisselen diensten af of kiezen goedkopere abonnementen met reclame.

Technologische vernieuwingen veranderen de televisie verder, onder meer door verbeteringen met kunstmatige intelligentie. Niet elke ontwikkeling wordt echter een succes: 8K blijft te duur en levert volgens fabrikanten te weinig zichtbaar voordeel op, terwijl ook het vroege WebTV-concept mislukte. Moderne televisies gaan doorgaans zeven tot tien jaar mee, waardoor consumenten meestal pas overstappen wanneer hun toestel defect raakt of een grote vernieuwing zich aandient.