Wat is creativiteit nog waard als AI hetzelfde kan?

In dit artikel:

Onderzoek laat zien dat mensen een kunstwerk anders beoordelen zodra ze denken dat het door AI is gemaakt. Hoewel het beeld zelf hetzelfde blijft, schrijven deelnemers aan AI-gelabelde werken minder financiële waarde en vakmanschap toe. In een experiment lag de geschatte waarde 62 procent lager en schatten deelnemers de benodigde maaktijd 77 procent lager in. Hun oordeel wordt dus niet alleen bepaald door wat ze zien, maar ook door hun inschatting van de inspanning, intentie en identiteit van de maker.

Dat sluit aan bij de manier waarop kunst altijd al wordt beleefd. De naam, levensgeschiedenis en tijd van een kunstenaar, zoals Picasso, beïnvloeden de betekenis en waarde van een werk. Generatieve AI maakt zichtbaar hoe belangrijk het verhaal achter de maker is. Mensen lijken vooral moeite te hebben met kunst waarbij geen herkenbare menselijke visie of inspanning meer achter het resultaat staat.

De resultaten zijn niet eenduidig. Tijdens de eerste volledig aan AI-kunst gewijde veiling van een groot veilinghuis bracht Christie’s in 2025 728.784 dollar op. Bijna de helft van de bieders was millennial of Gen Z en 37 procent was nieuw bij Christie’s. Het duurste werk, Refik Anadols ‘Machine Hallucinations – ISS Dreams – A’, leverde 277.200 dollar op. Anadol gebruikte daarvoor ruim 1,2 miljoen beelden van het International Space Station en satellieten, die met machine intelligence werden verwerkt. In dit geval bleef de menselijke kunstenaar met zijn visie en werkwijze duidelijk onderdeel van het verhaal.

Bij Coca-Cola leidde het gebruik van generatieve AI voor een nieuwe versie van de kerstcommercial ‘Holidays Are Coming’ juist tot kritiek. Hoewel menselijke creatieven de modellen aanstuurden en het materiaal selecteerden en bewerkten, vonden kijkers dat de warmte en magie van het origineel verloren waren gegaan. Vooral bij een nostalgische campagne werd de vermoedelijke productiewijze onderdeel van de beoordeling.

AI vergroot tegelijk de toegang tot creatieve productie. Onderzoek naar meer dan vier miljoen werken van ruim 50.000 gebruikers wijst op ongeveer 25 procent meer productie en een 50 procent grotere kans dat een werk per vertoning als favoriet wordt aangemerkt. Daar staat tegenover dat de gemiddelde visuele vernieuwing afnam: modellen zijn getraind op bestaande beelden, stijlen en patronen, waardoor resultaten op elkaar kunnen gaan lijken.

Voor kunstenaars en merken gaat de vraag daarom niet meer alleen over wat technisch met AI mogelijk is, of over snelheid en kosten. Ook authenticiteit, menselijke intentie en de herkomst van content beïnvloeden de waarde die consumenten eraan toekennen. Hoe beter AI creatieve resultaten kan nabootsen, hoe belangrijker mogelijk juist het verhaal en de herkenbare rol van de menselijke maker worden.